اعضای تیم بهصورت فردی محترم و توانمندند، اما جلسهها پر از سکوت، سوءبرداشت و دلخوریهای حلنشده است. این وضعیت نشان میدهد جمع شدن افراد با مهارت ارتباطی، بهتنهایی یک تیم هوشمند از نظر هیجانی نمیسازد. قواعد نانوشته تعامل هم اهمیت دارند.
هوش هیجانی تیمی، توان مشترک تیم برای شناخت و مدیریت هیجانها در همکاری و رابطه با دیگران است. این توان در عادتهایی دیده میشود که تعیین میکنند با نگرانی، اختلاف، اشتباه و فشار چگونه برخورد کنیم.
چرا مهارت فردی کافی نیست؟
ممکن است فردی در گفتوگوی دونفره شنونده خوبی باشد، اما در جلسهای که مخالفت هزینه دارد سکوت کند. ممکن است همه اعضا مهربان باشند، ولی هیچکس مسئول طرح مسئله دشوار نشود. رفتار جمعی تحتتأثیر هنجارهای تیم قرار میگیرد.
تیم به احساس تعلق، معنای مشترک و امکان اثرگذاری نیاز دارد. اگر افراد احساس کنند دیده نمیشوند یا نظرشان هیچ اثری ندارد، دعوت به «مثبت فکر کردن» مسئله را حل نمیکند. باید شیوه همکاری تغییر کند.
عادت اول: یکدیگر را فراتر از عنوان شغلی بشناسیم
شناخت متقابل به معنای اجبار افراد به بیان مسائل خصوصی نیست. کافی است درباره شیوه کار، فشارهای نقش، ترجیح دریافت بازخورد و نیاز به کمک گفتوگو کنیم. این شناخت، تفسیر عجولانه رفتار را کمتر میکند.
برای نمونه، پاسخ کوتاه یک همکار ممکن است از فشار زمانی باشد، نه بیاحترامی. البته این توضیح، رفتار نامناسب مداوم را توجیه نمیکند؛ کمک میکند پیش از قضاوت، زمینه را بپرسیم و درباره انتظار توافق کنیم.
در ابتدای همکاری میتوانید بپرسید: «وقتی تحت فشار هستی چه نشانهای از تو میبینیم؟ چه نوع کمکی مفید است؟ اگر با تصمیمی مخالف باشی، چگونه بهتر است مطرحش کنیم؟» پاسخها باید داوطلبانه و مرتبط با کار بمانند.
عادت دوم: خود تیم را ارزیابی کنیم
بسیاری از تیمها نتیجه پروژه را بررسی میکنند، اما شیوه همکاری را نه. چند دقیقه به این پرسشها اختصاص دهید: چه کاری در هماهنگی خوب بود؟ کجا فرض نادرست داشتیم؟ چه موضوعی دیر مطرح شد؟ دفعه بعد چه قاعدهای را تغییر میدهیم؟
تمرکز را روی رفتار و فرایند نگه دارید. «ما تیم ضعیفی هستیم» راهحل نمیسازد؛ «درخواست کمک تا روز آخر مطرح نشد» قابلاصلاح است. برای گفتوگوی اختلاف، چارچوب رهبری هوشمندانه تعارض میتواند کمککننده باشد.
ارزیابی باید به یک تغییر کوچک منتهی شود. اگر هر جلسه همان مشکل تکرار و همان توصیه بیان میشود، تیم در حال مرور است، اما هنوز یادگیری را به رفتار تبدیل نکرده است.
عادت سوم: رابطه با بیرون تیم را جدی بگیریم
تیمی ممکن است درون خود هماهنگ باشد، اما مشتری داخلی یا واحد همکار را نادیده بگیرد. هوش هیجانی تیمی شامل فهم انتظارها و فشارهای ذینفعان بیرونی هم میشود.
در یک مثال فرضی، تیم بازاریابی از تأخیر واحد فنی ناراضی است و واحد فنی از درخواستهای دقیقه آخری. اگر هر تیم فقط روایت خود را تقویت کند، صمیمیت داخلی به تقابل بیرونی تبدیل میشود. گفتوگوی مشترک درباره زمان تحویل، اولویت و تعریف درخواست کامل میتواند مسئله را عملیتر کند.
یک نفر را مسئول همه روابط نکنید؛ دانش رابطه باید در تیم توزیع شود تا غیبت یک فرد همکاری را متوقف نکند.
خودارزیابی کوتاه برای شروع گفتوگو
پرسشهای زیر یک تمرین مدیریتی پیشنهادیاند، نه آزمون تشخیصی معتبر روانشناختی. هر عضو میتواند از ۱ تا ۵ میزان موافقت خود را ثبت کند. بهتر است پاسخها تا حد امکان بینام جمع شوند و برای رتبهبندی افراد استفاده نشوند.
- میتوانیم نیاز کاری و محدودیت خود را بدون تحقیر شدن بیان کنیم.
- پیش از نسبت دادن نیت منفی، درباره موقعیت همکار سؤال میکنیم.
- هنگام فشار، درخواست کمک رفتاری پذیرفتهشده است.
- پس از پروژه، شیوه همکاری را هم مرور میکنیم.
- درباره اشتباه، به رفتار و فرایند میپردازیم نه برچسب شخصیتی.
- بازخورد جلسه به یک اقدام مشخص منتهی میشود.
- انتظار واحدهای همکار یا مشتری را بهروز میشناسیم.
- اختلاف با بیرون تیم را فقط با سرزنش طرف مقابل توضیح نمیدهیم.
- پیش از تصمیم مؤثر بر دیگران، دیدگاه مرتبط آنها را میشنویم.
فقط میانگین را نبینید. اگر بیشتر افراد نمره بالا و یک نفر نمره بسیار پایین داده، تجربه متفاوت او مهم است. برای پیدا کردن هویت پاسخدهنده تلاش نکنید؛ درباره شرایطی صحبت کنید که میتواند چنین تجربهای ایجاد کند.
برنامه عملی برای ماه آینده
یک عادت انتخاب کنید؛ مثلاً در پایان جلسه هر فرد بتواند یک نگرانی حلنشده را بیان کند. مسئول اجرای عادت، زمان مرور و نشانه موفقیت را مشخص کنید. پس از چند هفته ببینید آیا موضوعها زودتر مطرح میشوند و تصمیمها تغییر مفیدی کردهاند.
اگر مسئله اصلی قطع کردن صحبت دیگران است، از یک قاعده ساده نوبتدهی شروع کنید. اگر مشکل رابطه با واحد همکار است، یک گفتوگوی مشترک درباره تحویل کار ترتیب دهید. اقدام باید با مشکل واقعی متناسب باشد.
پرسش کوچینگ این است: «کدام رفتار را در حرف ارزشمند میدانیم، اما قواعد واقعی تیم انجامش را دشوار کرده است؟» برای شناسایی این فاصله و طراحی عادتهای همکاری، جلسه مشاوره و کوچینگ سازمانی رزرو کنید.




