برای رقابت بهتر، همیشه لازم نیست همه قابلیتها را خودتان بسازید، زودتر از همه وارد بازار شوید یا همه برنامهها را محرمانه نگه دارید. گاهی مسیر مناسب از کانال یک شریک میگذرد؛ گاهی باید فرصت را کوچک آزمایش کرد و گاهی لازم است دیگران بدانند قرار است به کدام سمت حرکت کنید.
رقابت در بازار متغیر به انتخاب روش مناسب نیاز دارد؛ روشی که با مشتری، قابلیت شرکت و شبکه شرکای آن سازگار باشد. شش رویکرد این مقاله، پرسشهایی برای گسترش گزینههای استراتژیک شما هستند. قرار نیست همه آنها را همزمان اجرا کنید یا موفقیت شرکتهای مشهور را با کپیکردن چند اقدام تکرار کنید.
شش رویکرد، شش ابزار برای فکر کردن
در یک بررسی از روایتها و گزارشهای شرکتهای دارای عملکرد متفاوت، برخی مفاهیم استراتژیک در گروه موفقتر بیشتر مطرح شده بودند. چنین تحلیلی رابطه میان الگوها را نشان میدهد؛ ثابت نمیکند که صرف بیان یا اجرای یک مفهوم، علت موفقیت بوده است.
ارزش این رویکردها برای صاحب کسبوکار، باز کردن دامنه انتخاب است. وقتی فقط به ساخت داخلی، فروش مستقیم یا پیشگام بودن فکر میکنیم، ممکن است گزینه مناسبتری را نبینیم. هر رویکرد را با مسئله واقعی خود بسنجید و پیش از تعهد بزرگ، فرضهای آن را بررسی کنید.
۱. از مسیر دسترسی یک شریک استفاده کنید
اگر شرکتی دیگر به مشتری مناسب شما دسترسی دارد، شاید همکاری با آن از ساختن کامل کانال تازه منطقیتر باشد. منظور فقط معرفی مشتری نیست؛ گاهی خدمت شما در تجربه خرید یا استفاده از محصول شریک قرار میگیرد و بخشی از یک راهحل کاملتر میشود.
برای نمونه، یک خدمت آموزشی میتواند از طریق مجموعهای ارائه شود که از قبل با مدیران منابع انسانی سازمانها ارتباط دارد. در این حالت، باید روشن باشد ارزش شما چیست، شریک چرا همکاری میکند و مشتری تجربهای منسجم دریافت میکند یا نه.
دسترسی سریعتر، وابستگی هم ایجاد میکند. درباره کیفیت سرنخ، هزینه کانال، مسئولیت پشتیبانی، استفاده از داده و امکان تغییر شرایط فکر کنید. همکاریای که فقط فروش اولیه را ساده کند ولی کنترل تجربه مشتری را مبهم بگذارد، ممکن است بعداً پرهزینه شود.
۲. با ارائهدهنده مکمل همکاری کنید، حتی اگر در بخشی رقیب است
شریک کانال، شما را به مشتری میرساند؛ شریک مکمل، ارزش پیشنهاد شما را کاملتر میکند. این دو نقش ممکن است در یک شرکت جمع شوند، اما منطقشان متفاوت است. مکمل میتواند نصب، آموزش، نرمافزار یا خدمتی باشد که استفاده از محصول شما را مفیدتر میکند.
عرضه آفیس روی دستگاههای اپل در سال ۲۰۱۴ نمونهای شناختهشده از نگاه فراتر از رقابت صرف میان پلتفرمهاست. مشتری میتوانست از خدمت در محیط انتخابی خود استفاده کند. نکته، کنار گذاشتن همه رقابتها نبود؛ یافتن حوزهای بود که سازگاری، ارزش بیشتری ایجاد میکرد.
در کسبوکار خود بپرسید مشتری برای رسیدن به نتیجه مطلوب چه اجزایی را جداگانه تهیه میکند. آیا ترکیب آنها با همکاری مشخص، تجربه بهتری میسازد؟ برای تعیین حدود مشارکت و کنترل، مقاله اکوسیستم باز یا بسته به بررسی انتخابها کمک میکند.
۳. جهت استراتژیک را بهاندازه لازم آشکار کنید
وقتی رشد به مشارکت دیگران وابسته است، پنهان بودن کامل جهت حرکت میتواند مانع جذب شریک مناسب شود. تأمینکننده یا توسعهدهنده باید بفهمد شما چه مسئلهای را دنبال میکنید تا بتواند درباره همراهی و سرمایهگذاری خود تصمیم بگیرد.
آشکار کردن جهت به معنی انتشار اطلاعات محرمانه، داده مشتری یا جزئیات حساس قرارداد نیست. میتوان درباره مسئله هدف، اصول همکاری، استانداردهای لازم و نوع قابلیت مورد نیاز شفاف بود و همزمان مرز اطلاعات را حفظ کرد.
پرسش کاربردی این است: کدام اطلاعات اگر روشنتر شوند، به دیگران کمک میکنند برای ساخت ارزش مشترک به ما نزدیک شوند؟ پیام باید واقعی باشد. اعلام جهت جذاب بدون تعهد منابع یا سازوکار همکاری، ممکن است اعتماد را کاهش دهد.
۴. موفقیت خود را به منفعت واقعی دیگران پیوند دهید
اگر رشد شما به بهتر شدن وضعیت مشتری، کارکنان یا شرکا کمک کند، انگیزه همراهی آنها بیشتر میشود. اما این اصل با افزودن یک شعار مسئولیت اجتماعی به تبلیغات کامل نمیشود. باید نشان دهید در مدل کار، چه منفعتی برای کدام گروه ایجاد میشود.
مثلاً کاهش ضایعات در زنجیره تأمین میتواند هم هزینه شرکت را کم کند و هم فشار بر منابع را کاهش دهد؛ به شرط آنکه ادعا با داده و عملکرد واقعی پشتیبانی شود. انتقال هزینه یا ریسک به شریک ضعیفتر، صرفاً با نام همکاری به منفعت مشترک تبدیل نمیشود.
برای هر رابطه مهم، سهم طرف مقابل در موفقیت و منفعتی را که دریافت میکند بنویسید. اگر ادامه همکاری فقط به وابستگی یا نداشتن گزینه بهتر متکی است، پایداری آن را دوباره بررسی کنید. هدف، ساختن رابطهای است که طرفین دلیل معقولی برای ادامه آن داشته باشند.
۵. همیشه لازم نیست اولین نفر باشید
پیشگامی میتواند مزیت ایجاد کند، اما هزینه یادگیری بازار و فناوری هم دارد. در بعضی شرایط، مشاهده تجربه دیگران و ورود آماده در زمان مناسب، انتخاب بهتری است. این رویکرد با منتظر ماندن بدون برنامه تفاوت دارد.
باید بدانید چه نشانهای آمادگی بازار را نشان میدهد، چه قابلیتی را در زمان انتظار میسازید و چه زمانی هزینه تأخیر از فایده یادگیری بیشتر میشود. اگر کانالها بسته شوند، استاندارد غالب شکل بگیرد یا هزینه جابهجایی مشتری بالا برود، ورود دیرهنگام ممکن است دشوار شود.
بنابراین «دنبالکننده سریع» بودن نیازمند آمادگی واقعی است. مقاله مکث استراتژیک فعال توضیح میدهد چگونه دوره انتظار را به رصد، یادگیری و حفظ امکان اقدام تبدیل کنیم.
۶. با آزمایش کوچک یاد بگیرید
وقتی ابهام زیاد است، ساختن یک برنامه بسیار مفصل لزوماً آن را از بین نمیبرد. یک آزمایش محدود میتواند درباره رفتار مشتری، توان تحویل یا منطق اقتصادی اطلاعاتی بدهد که از بحث داخلی به دست نمیآید.
آزمایش باید فرض مشخص داشته باشد. «ببینیم چه میشود» کافی نیست. روشن کنید چه چیزی را میسنجید، دامنه و هزینه چقدر است، کدام تعهدها حفظ میشوند و چه نتیجهای ادامه، اصلاح یا توقف را توجیه میکند.
همچنین موفقیت در مقیاس کوچک، اثبات آمادگی توسعه کامل نیست. شاید نتیجه به پیگیری شخصی مدیر یا شرایط خاص چند مشتری وابسته باشد. در مرحله بعد باید بررسی کرد آیا همان کیفیت با منابع و فرایند قابل اتکا تکرار میشود یا نه.
مثال فرضی: خدمات نگهداری برای فروشگاههای کوچک
فرض کنید شرکتی ایرانی میخواهد خدمت نگهداری تجهیزات فروشگاهی ارائه کند. تیم ابتدا قصد دارد در چند شهر دفتر بزند. با مرور شش رویکرد، گزینههای دیگری ظاهر میشود. این مثال کاملاً فرضی است.
شرکت میتواند از مسیر یک توزیعکننده تجهیزات به مشتریان مناسب برسد و با یک ارائهدهنده خدمت مکمل همکاری کند. جهت خود را روشن توضیح دهد: کاهش زمان ازکارافتادگی تجهیزات برای فروشگاههای مشخص، با استاندارد خدمت قابل سنجش. شریک هم باید منفعت و مسئولیت معلوم داشته باشد.
بهجای گسترش فوری، یک محدوده جغرافیایی و گروه تجهیز انتخاب میشود. تیم زمان پاسخ، کیفیت تعمیر، هزینه واقعی و تمایل مشتری به تمدید را بررسی میکند. در این مدت، توسعه شهرهای بعدی به نشانههای آمادگی وابسته میماند.
این طراحی تضمین موفقیت نیست، اما به شرکت امکان میدهد پیش از ایجاد هزینه ثابت گسترده، فرضهای مهم را بیازماید. اگر نتیجه مناسب نباشد، باید علت را پیدا کرد؛ شاید مشتری اشتباه انتخاب شده، خدمت کامل نیست یا همکاری از نظر اقتصادی نمیصرفد.
تمرین انتخاب یک رویکرد برای ماه آینده
یک مسئله رشد را بنویسید و برای شش رویکرد، تنها یک گزینه ممکن پیشنهاد دهید. سپس هر گزینه را با سه معیار بسنجید: ارزش برای مشتری، تناسب با قابلیت شرکت و هزینه یا وابستگی ایجادشده. گزینه جذاب اما فاقد توان اجرا را با واقعیت روبهرو کنید.
- کدام مسیر دسترسی را میتوان از شریک گرفت؟
- کدام مکمل، نتیجه مشتری را بهتر میکند؟
- چه بخشی از جهت حرکت باید برای همکاران روشن شود؟
- موفقیت ما چگونه منفعت واقعی برای دیگران میسازد؟
- برای زمان ورود، چه نشانهای را رصد میکنیم؟
- کوچکترین آزمایش مفید کدام است؟
از نگاه کوچینگ، پرسش اصلی این است: آیا روش رقابت را آگاهانه انتخاب کردهایم یا فقط عادت گذشته را ادامه میدهیم؟ برای بررسی گزینهها و تبدیل یکی از آنها به آزمایش قابل اجرا، میتوانید جلسه مشاوره و کوچینگ کسبوکار رزرو کنید.




