در ماههای اخیر، بسیاری از شرکتهای بزرگ مثل آمازون تصمیم گرفتهاند کارکنانشان را دوباره تماموقت به دفتر برگردانند. طرفداران این تصمیم معتقدند کار حضوری، ارتباطات انسانی را تقویت میکند. حتی مدیرعامل سابق گوگل گفته بود: «گوگل تصمیم گرفت تعادل کار و زندگی و کار از خانه را فدای برنده شدن نکند.»
اما تحقیقی که من روی یکی از بزرگترین شرکتهای خدمات سفر آنلاین انجام دادم، نتایج متفاوتی داشت؛ نتایجی که ذهن مدیرانش را کاملاً تغییر داد و نشان داد مدل ترکیبی، نهتنها بهرهوری را کاهش نمیدهد بلکه باعث صرفهجویی میلیونها دلار در هزینهها میشود.
نتایج آزمایش (A/B تست)
شرکتی که این آزمایش را انجام داد، Trip.com بود؛ با حدود ۴۰ هزار کارمند در سراسر دنیا. در این پروژه حدود ۱۶۰۰ نفر از کارکنان مستقر در چین (از بخشهای بازاریابی، مالی، حسابداری و مهندسی) داوطلب شدند تا در یک مطالعه ششماهه شرکت کنند.
کارکنان بر اساس تاریخ تولدشان به دو گروه تقسیم شدند:
گروه کنترل: پنج روز در هفته در دفتر کار میکردند.
گروه آزمایشی: فقط دوشنبه، سهشنبه و پنجشنبه به دفتر میرفتند.
پس از شش ماه، عملکرد دو گروه در طول دو سال بعد بررسی شد. نتیجه؟
هیچ تفاوتی در بهرهوری، ارزیابی عملکرد یا نرخ ارتقا مشاهده نشد.
اما میزان رضایت شغلی در گروه ترکیبی بیشتر بود و نرخ ترک شغل (استعفا) ۳۵ درصد کمتر شد. بهویژه در میان خانمها و کارکنانی که مسیر رفتوآمدشان بیش از ۹۰ دقیقه بود، این کاهش چشمگیرتر بود.
با توجه به اینکه هر استعفا برای شرکت حدود ۵۰٪ حقوق سالانه فرد هزینه دارد (تقریباً ۳۰ هزار دلار)، این کاهش ترک کار برای Trip.com صرفهجویی میلیون دلاری به همراه داشت.
درسهای مدیریتی از این تجربه
بر اساس تحلیل من، سه عامل کلیدی باعث موفقیت این مدل در Trip.com شد:
۱. نظام ارزیابی عملکرد شفاف و منظم
در این شرکت، ارزیابی عملکرد هر شش ماه یکبار انجام میشود و شامل بازخورد از همکاران، مشتریان و مدیران است. امتیازدهی نیز بر اساس یک سیستم پنجسطحی و منحنی زنگولهای (Bell Curve) انجام میشود تا هم افراد برتر شناسایی و پاداش بگیرند و هم افراد ضعیف برنامهی بهبود عملکرد دریافت کنند.
پاداشها و ترفیعها مستقیماً به این ارزیابیها گره خوردهاند، بنابراین انگیزهی کارمندان حفظ میشود؛ چه از خانه کار کنند چه در دفتر.
اگر شما هم در شرکتتان به دنبال طراحی سیستمی برای ارزیابی منصفانهی عملکرد هستید، میتوانیم در یک جلسه کوچینگ، ساختار مناسب را برای تیمتان طراحی کنیم.
۲. برنامهریزی هماهنگ برای حضور در دفتر
کارکنان Trip.com دقیقاً میدانند چه روزهایی باید در دفتر باشند. این شفافیت مانع از موقعیتهای آزاردهندهای میشود که فرد به دفتر بیاید و ببیند همتیمیهایش از خانه در جلسات آنلاین هستند.
در این مدل، همه روزهای چهارشنبه و جمعه را از خانه کار میکنند. سایر شرکتها ممکن است روزهای متفاوتی انتخاب کنند، اما وضوح و هماهنگی برنامهها راز موفقیت است.
۳. حمایت کامل مدیران ارشد
مدیرعامل شرکت و تیم اجرایی از ابتدا حامی مدل ترکیبی بودند. مثل هر تحول سازمانی دیگر — از تولید ناب تا چابکی سازمانی — حمایت رهبران برای موفقیت حیاتی است.
مدیرعامل شرکت گفته بود:
«ما میخواهیم بهترین نسخهی کارکنانمان را شکوفا کنیم. مدل کاری ترکیبی به ما کمک کرده تا تعادل بین رشد شخصی و حرفهای را حفظ کنیم.»
ارزش تستهای A/B در مدیریت
یکی از جالبترین بخشهای این پروژه، استفاده از روش «آزمایش A/B» بود؛ همان روشی که معمولاً در پلتفرمهای دیجیتال برای بررسی رفتار کاربران استفاده میشود.
Trip.com سالهاست از این روش برای تصمیمهای مدیریتی استفاده میکند تا بهجای حدس و گمان، دادهمحور عمل کند.
در این مطالعه، دادهها نشان میداد کارکنان در روزهای دورکاری حدود ۱.۵ ساعت کمتر کار میکنند. اما بررسی دقیقتر مشخص کرد آنها در روزهای حضوری و حتی آخر هفتهها این زمان را جبران میکنند. دلیلش هم واضح بود: دورکاری فرصت انجام کارهای شخصی مثل دکتر رفتن یا رساندن بچهها به مدرسه را فراهم میکرد، بدون اینکه عملکرد شغلی آسیب ببیند.
شرکت در حال اجرای آزمایشهای جدیدی است تا ترکیب بهینهی روزهای حضوری و دورکاری را پیدا کند. نتایج تا امروز نشان میدهد مدل ترکیبی میتواند بدون کاهش عملکرد، باعث رضایت بیشتر کارکنان و سود بیشتر شرکت شود.
جمعبندی، دورکاری یا حضوری؟
نتیجهی این تحقیق روشن است:
شرکتهایی که مدل ترکیبی کار را با طراحی درست، ارزیابی منظم و حمایت مدیریتی اجرا میکنند، میتوانند هم کارکنان شادتر و وفادارتری داشته باشند و هم سود بیشتری کسب کنند.
اگر شما هم در شرکتتان در حال تصمیمگیری برای اجرای مدل ترکیبی یا اصلاح آن هستید، من میتوانم در قالب یک جلسه کوچینگ مدیریتی، به شما کمک کنم تا مدل مناسب سازمان خودتان را طراحی کنید.
۵ سؤال کوچینگی برای تأمل و اقدام
۱. در شرکت شما ارزیابی عملکرد کارکنان چقدر دقیق و شفاف است؟
۲. آیا تیمها میدانند دقیقاً چه روزهایی باید در دفتر باشند؟
۳. مدیران ارشد تا چه حد از مدل ترکیبی حمایت میکنند؟
۴. چه دادههایی دارید که نشان دهد مدل فعلی شما چقدر بهرهور است؟
۵. اگر امروز بخواهید مدل کاری سازمانتان را بازطراحی کنید، اولین تغییری که میدهید چیست؟