در این مقاله می‌خوانید...

کاهش سلسله‌مراتب سازمانی؛ فراتر از حذف لایه‌های چارت

تبدیل هرم مدیریتی به شبکه‌ای از تیم‌های متصل با مسیرهای طلایی هماهنگی
در این مقاله می‌خوانید...

چارت شرکت را ساده کرده‌اید، عنوان چند نقش تغییر کرده و قرار است تیم‌ها مستقل‌تر تصمیم بگیرند. با این حال، همان درخواست‌های قبلی هنوز به میز مدیرعامل می‌رسند. کارکنان برای تصمیم‌های کوچک منتظر تأیید می‌مانند و اختلاف میان واحدها هم بیشتر شده است. مسئله این نیست که حتماً ساختار قبلی بهتر بوده؛ شاید نمودار تغییر کرده، اما روش واقعی کار هنوز همان است.

کاهش سلسله‌مراتب سازمانی یعنی بازطراحی محل تصمیم‌گیری، جریان اطلاعات و مسئولیت پاسخ‌گویی؛ تعداد کمتر لایه‌های مدیریتی فقط یکی از اجزای آن است. ساختار مسطح‌تر می‌تواند فرصت استقلال بیشتری بسازد، اما اگر اختیار مبهم باشد یا نقش‌های تازه آموزش نبینند، ممکن است ابهام و جلسه‌های بیشتر جای تأییدهای قبلی را بگیرند. پیش از تغییر گسترده، باید بدانید کدام مشکل کاری را می‌خواهید حل کنید.

نخست میان حذف لایه و واگذاری اختیار تفاوت بگذارید

اگر یک سطح مدیریتی حذف شود ولی همه تصمیم‌های آن به مدیر بالاتر برود، سازمان روی کاغذ مسطح‌تر شده، اما تصمیم‌گیری متمرکزتر شده است. برعکس، ممکن است بدون حذف فوری عنوان‌ها، بخشی از تصمیم‌های تکراری به نزدیک‌ترین نقش آگاه واگذار شود. بنابراین تعداد خانه‌های چارت، به‌تنهایی معیار استقلال یا سرعت نیست.

یک تصمیم واقعی را دنبال کنید: درخواست از کجا شروع می‌شود، چه اطلاعاتی لازم دارد، چه کسانی نظر می‌دهند و چه کسی آن را نهایی می‌کند؟ زمان انتظار و دلیل هر تأیید را ثبت کنید. اگر علت کندی، اطلاعات ناقص است، حذف یک امضا آن را حل نمی‌کند. اگر چند نفر یک بررسی یکسان را تکرار می‌کنند، شاید بتوان مسیر را ساده کرد.

ساختار قدیمی ممکن است پشت عنوان‌های تازه زنده بماند

کارکنان ممکن است پس از اعلام اختیار تازه، همچنان از مدیر قبلی اجازه بگیرند؛ چون در گذشته تصمیم مستقل هزینه داشته یا مسئولیت جدید برایشان روشن نیست. مدیر قبلی نیز ممکن است از روی عادت همه موضوع‌ها را بازبینی کند. تغییر عنوان «مدیر» به «هماهنگ‌کننده» این عادت‌ها را خودکار از بین نمی‌برد.

در چند تصمیم نخست همراه تیم باشید و مشخص کنید مراجعه دوباره واقعاً لازم بوده یا از عادت آمده است. اگر فرد در محدوده اختیار توافق‌شده تصمیم گرفته، نتیجه را منصفانه بررسی کنید؛ نباید صرف متفاوت‌بودن انتخابش با سلیقه شما، اختیار واگذارشده را بی‌اعتبار کند. در عین حال، اگر اطلاعات یا مهارت کافی ندارد، باید آن کمبود را رفع کرد، نه اینکه فقط از او شجاعت خواست.

برای بررسی کیفیت واگذاری، راهنمای تفویض منصفانه تصمیم‌گیری کمک می‌کند میان دادن اختیار و انتقال دردسر تفاوت بگذارید. کسی که مسئول نتیجه شده باید بتواند بر عوامل لازم اثر بگذارد یا مسیر روشن دریافت حمایت داشته باشد.

همه واحدها لازم نیست با یک سرعت و یک شکل تغییر کنند

نوع کار، میزان وابستگی به دیگر واحدها و حساسیت تصمیم‌ها متفاوت است. ممکن است تیم طراحی بتواند در محدوده مشخص، روش اجرای پروژه را مستقل انتخاب کند، اما تصمیم مشترک درباره منابع چند واحد همچنان به هماهنگی مرکزی نیاز داشته باشد. یک نسخه یکسان برای همه بخش‌ها می‌تواند تفاوت واقعی کار را نادیده بگیرد.

تفاوت ساختارها را توضیح دهید تا به معنای ارزش بیشتر یک گروه تعبیر نشود. روشن کنید استقلال هر واحد در چه موضوعی است و چرا. همچنین برای همکاری میان تیم مستقل‌تر و واحدی با مسیر تأیید سنتی، رابط مشخص بسازید: چه کسی درخواست را می‌گیرد، چه اطلاعاتی لازم است و پاسخ تا چه زمانی می‌رسد؟ بدون این توافق، اختلاف شکل اداره به تأخیر روزمره تبدیل می‌شود.

قرار نیست برای مسطح‌ترشدن، کنترل‌های ضروری یا مسئولیت‌های تخصصی حذف شوند. به‌جای شعار «همه آزادند»، دامنه تصمیم‌ها را روشن کنید و موارد نیازمند بررسی تخصصی را مشخص نگه دارید. اختیار متناسب با کار، از استقلال مبهم قابل‌استفاده‌تر است.

نقش مدیر را دوباره تعریف کنید

پس از کاهش لایه‌ها، مدیر همچنان باید جهت، اولویت و منابع را روشن کند و درباره نتیجه پاسخ‌گو باشد. اگر برای حفظ استقلال تیم هیچ‌گاه وارد مسئله نشود، اختلاف‌ها و کمبودها بی‌صاحب می‌مانند. اگر در همه جزئیات نظر نهایی بدهد، ساختار تازه فقط نام دیگری برای شیوه قبلی خواهد بود.

با تیم توافق کنید مدیر در چه موقعیت‌هایی تصمیم می‌گیرد، کجا مشورت می‌دهد و چه زمانی مانع بیرونی را رفع می‌کند. هنگام حضور در بحث نیز نقش خود را روشن بگوید: «این نظر من برای بررسی است» با «این محدودیت باید رعایت شود» یکسان نیست. سپس از تیم بازخورد بگیرد که آیا این تفاوت در عمل قابل‌تشخیص بوده است.

در راهنمای مک‌کینزی درباره ساختارهای مسطح‌تر، روشن‌بودن حقوق تصمیم و حدود عمل، از شرایط مهم اجرای ساختار تازه معرفی می‌شود. برای استفاده از این اصل لازم نیست نسبت یا تعداد لایه پیشنهادی یک شرکت دیگر را عیناً تقلید کنید؛ باید سازوکار متناسب با کار خودتان بسازید.

مسئولیت تازه، مهارت و اطلاعات تازه می‌خواهد

ممکن است مسئولیت مدیریت بخشی از منابع یا هماهنگی چند نقش به افرادی برسد که قبلاً فقط مجری بوده‌اند. اگر آموزش و دسترسی لازم فراهم نشود، واگذاری اختیار می‌تواند به نگرانی و تصمیم‌های ضعیف منجر شود. پیش از انتقال مسئولیت، مشخص کنید فرد چه چیزی باید بداند و در نخستین موارد از چه کسی کمک می‌گیرد.

آموزش را به یک تصمیم واقعی وصل کنید. برای مثال، کسی که قرار است میان دو درخواست منابع اولویت بگذارد، باید معیار اولویت، تعهدهای موجود و محدودیت ظرفیت را بشناسد. توضیح کلی درباره «خودمدیریتی» جای این اطلاعات را نمی‌گیرد. می‌توان ابتدا چند مورد را با همراهی بررسی کرد و سپس دامنه استقلال را متناسب گسترش داد.

زبان تغییر را هم ساده نگه دارید. نام‌های تازه برای گروه‌ها و نقش‌ها فقط زمانی مفیدند که افراد بدانند در یک موقعیت واقعی چه کاری باید انجام دهند. از دو همکار بخواهید با زبان خود توضیح دهند تصمیم اختلافی چگونه حل می‌شود. اگر پاسخ‌ها متفاوت است، پیش از افزودن اصطلاح جدید، ابهام فعلی را برطرف کنید.

مشارکت بیشتر نباید همه تصمیم‌ها را جمعی کند

اگر برای هر انتخاب کوچک منتظر توافق تمام اعضا بمانید، ممکن است سرعت از گذشته کمتر شود. برای تصمیم‌های تکراری، مسئول روشن و محدوده مشخص تعیین کنید. برای تصمیم‌های مشترک، معلوم کنید چه کسی پیشنهاد می‌دهد، نظر چه کسانی لازم است و چه کسی بحث را به تصمیم می‌رساند. شنیدن دیدگاه‌ها با دادن حق توقف نامحدود به همه یکسان نیست.

در تصمیم‌های پیچیده، مسئله را به بخش‌های قابل‌بررسی تقسیم کنید و توافق‌ها را ثبت کنید. اگر بحث به جلسه بعد منتقل می‌شود، مشخص باشد چه اطلاعاتی کم است و چه کسی آن را فراهم می‌کند. تعداد بیشتر جلسه‌ها نباید تنها نشانه «مشارکتی‌شدن» سازمان باشد؛ کیفیت و قابلیت اجرای تصمیم مهم‌تر است.

مثال فرضی: ساده‌کردن مسیر یک تیم خدماتی

فرض کنید یک شرکت خدماتی می‌خواهد تأیید برنامه روزانه را از مدیر اجرایی به سرپرستان بسپارد. اگر هم‌زمان سامانه، شیفت‌ها و معیار ارزیابی را هم تغییر دهد، تشخیص علت مشکل دشوار می‌شود. این مثال فرضی نشان می‌دهد چرا دامنه و ترتیب تغییرها باید روشن باشد.

شرکت ابتدا در یک بخش، برنامه‌ریزی کارهای معمول را با حدود مشخص واگذار می‌کند. تعهد تازه به مشتری خارج از ظرفیت، مسیر جدا دارد. سرپرستان به اطلاعات لازم دسترسی می‌گیرند و موارد مبهم ثبت می‌شود. مدیر در مرور دوره آزمایشی، زمان انتظار، کیفیت تحویل و فشار هماهنگی را بررسی می‌کند. اگر تصمیم‌ها سریع‌تر ولی بازکاری بیشتر شده باشد، هنوز نمی‌توان تغییر را موفق دانست.

پیش از گسترش، پنج پاسخ روشن داشته باشید

  • کدام تصمیم قرار است نزدیک‌تر به محل کار گرفته شود و چرا؟
  • کدام تأیید قدیمی حذف می‌شود و کدام بررسی ضروری باقی می‌ماند؟
  • فرد مسئول چه اطلاعات، مهارت و حمایتی لازم دارد؟
  • اختلاف میان دو واحد چگونه و توسط چه کسی حل می‌شود؟
  • با چه شواهدی درباره ادامه، اصلاح یا توقف آزمایش تصمیم می‌گیریم؟

پرسش مدیریتی این است: «اگر فردا چارت را از دیوار برداریم، مردم از روی رفتار روزانه چه ساختاری را تجربه می‌کنند؟» برای بررسی فاصله میان اختیار اعلام‌شده و تصمیم‌گیری واقعی، می‌توانید جلسه مشاوره و کوچینگ کسب‌وکار رزرو کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *