سازمان برای زمانبندی و پیگیری کار از الگوریتم استفاده میکند تا مدیران و کارکنان فرصت بیشتری برای کار ارزشمند داشته باشند. اما هنگام تخصیص بودجه نوآوری، همان تیم «اجرایی و کمخلاق» دیده میشود. شاید مسئله، توان واقعی تیم نباشد؛ ممکن است شیوه مدیریت آن، برداشت تصمیمگیرندگان را تغییر داده باشد.
مدیریت الگوریتمی فقط بر جریان کار اثر نمیگذارد؛ میتواند به بخشی از تصویری تبدیل شود که دیگران از کارکنان میسازند. برای ارزیابی خلاقیت تیم، نوع سرپرستی را جای شاهدِ کیفیت ایده ننشانید. ادعای «فناوری وقت را آزاد میکند» نیز کافی نیست؛ باید دید فرصت، حمایت و منابع لازم برای استفاده از آن واقعاً به تیم میرسد یا نه.
کدام کاربرد هوش مصنوعی موضوع این بحث است؟
منظور، ابزارهایی است که بخشی از وظایف مدیریت را انجام میدهند؛ مانند تعیین کار، پایش جریان فعالیت یا ارزیابی عملکرد. این کاربرد با استفاده کارکنان از یک ابزار تولید ایده یا نگارش متن تفاوت دارد. نتیجه درباره یک نوع مدیریت را نباید به همه شکلهای همکاری انسان و هوش مصنوعی تعمیم داد.
همچنین باید روشن باشد چه چیزی به ابزار سپرده شده است. «تیم با هوش مصنوعی کار میکند» توصیف دقیقی نیست. آیا ابزار فقط زمانبندی را پیشنهاد میدهد، معیارها را محاسبه میکند یا تصمیمی درباره ارزیابی افراد میگیرد؟ مسئولیت مدیر انسانی در هرکدام متفاوت است.
آزمایشها درباره برداشت مدیران چه نشان دادند؟
شین شوایتزر و دیوید دِ کرمر در پژوهشی درباره مدیریت الگوریتمی و برداشت از توان خلاق کارکنان، این قضاوت را در آزمایشها بررسی کردند. در یک شبیهسازی آنلاینِ سازمان بازاریابی، شرکتکنندگان نقش مدیریت ارشد داشتند. به بعضی گفته شد تیم زیر نظر انسان است و به بعضی گفته شد الگوریتم عملکرد تیم را پیگیری و ارزیابی میکند.
تیمهای معرفیشده با سرپرستی الگوریتم، خلاقیت کمتری در نگاه ارزیابان داشتند و سهم کمتری از بودجه نوآوری دریافت کردند. آزمایشهای بعدی نشان دادند این الگو با رایجترشدن مدیریت الگوریتمی در سازمان، خودبهخود از بین نمیرود. مقاله علمی سه آزمایش را گزارش میکند؛ این نتیجه درباره قضاوت و تخصیص منابع در موقعیتهای مطالعه است.
این شواهد نشان نمیدهد توان ذاتی کارکنان واقعاً کمتر شده یا همه پروژههای دارای مدیر الگوریتمی شکست میخورند. همچنین مقایسه رایجبودن این مدیریت با آزمایش واقعیِ سرعت استقرار در طول زمان یکسان نیست. از آن نمیتوان نتیجه گرفت اجرای تدریجی یا یکباره، در همه محیطها پیامد یکسانی خواهد داشت.
چگونه قضاوت، به فرصت تبدیل میشود؟
اگر مدیر تصور کند تیم ظرفیت خلاق کمی دارد، ممکن است پروژه تازه، زمان آزمایش یا حمایت کمتری به آن بدهد. در چنین وضعیتی، فرصت نشاندادن توان نیز محدود میشود. این زنجیره، خطر مدیریتیِ قابل بررسی است؛ پژوهش یادشده همه پیامدهای بلندمدت آن را در شرکتهای واقعی اندازه نگرفته است.
بنابراین هنگام دیدن تعداد کم ایدهها، فقط از کارکنان درباره انگیزهشان نپرسید. ببینید چه فرصت و اختیاری داشتهاند، چه نوع ایدهای از آنها خواسته شده و چه منابعی برای آزمودن پیشنهاد در اختیارشان بوده است. نبود خروجی خلاق، بدون شناخت شرایط تولید آن، شاهد کافیِ نبود توان نیست.
سه مرز برای واگذاری کار مدیریتی
مرز وظیفه: کاربرد ابزار را به کار مشخص وصل کنید. کمک به هماهنگی برنامه با تصمیم درباره ارزش حرفهای افراد یکی نیست. برای هر کاربرد معلوم باشد چه چیزی پیشنهاد ابزار است، چه چیزی تصمیم نهایی و چه کسی مسئول بررسی خطاست.
مرز قضاوت: معیار کیفیت ایده را پیش از شناخت نوع سرپرستی تیم روشن کنید. تازگی، تناسب با مسئله و امکان بررسی باید از ادعای کلی «این تیم خلاق است» جدا شوند. ارزیابی یک پیشنهاد، به شواهد همان پیشنهاد نیاز دارد؛ استفاده از ابزار بهتنهایی دلیل کاهش اعتبار آن نیست.
مرز رابطه: حمایت، توضیح تصمیم و شنیدن نگرانی کارکنان باید صاحب انسانیِ مشخص داشته باشد. گذاشتن یک خروجی خودکار در سامانه، بهتنهایی جای مسئول پاسخگو را نمیگیرد. اینها پیشنهادهای اجراییاند و اثر هرکدام بهعنوان مداخله مستقل در آزمایش بالا اثبات نشده است.
دلیل استفاده از فناوری را دقیق توضیح دهید
اگر پیام استقرار این باشد که «ابزار بهتر از افراد میفهمد»، ممکن است کار تیم از ابتدا در سایه همین برداشت دیده شود. روشن کنید ابزار برای کدام محدودیت یا کار تکراری انتخاب شده و چه نقشی همچنان به قضاوت و مشارکت کارکنان نیاز دارد. توضیح باید با اختیارهای واقعی سازگار باشد؛ شعار همراهی انسان و فناوری، جای طراحی نقش را نمیگیرد.
برای مثال، میتوان گفت ابزار برای یافتن تداخل برنامهها استفاده میشود، ولی تشخیص تناسب پیشنهاد و گفتوگو درباره مانع اجرا همچنان مسئول مشخص دارد. این توضیح وقتی معتبر است که در عمل نیز مسیر سؤال و اصلاح وجود داشته باشد. پژوهش، تضمین نمیکند صرف تغییر متن پیام، هر سوگیری را حذف کند.
نمونه فرضی: دو تیم برای بهبود تجربه مشتری
فرض کنید دو تیم خدماتی برای کاهش سردرگمی مشتری پیشنهاد دادهاند. برنامه یکی با ابزار الگوریتمی تنظیم میشود و دیگری سرپرست انسانی دارد. مدیر بودجه، بدون خواندن جزئیات، تیم دوم را برای نوآوری مناسبتر میداند. این سناریو فرضی است.
برای بازبینی، مدیر ابتدا هر پیشنهاد را با مسئله، شاهد نیاز مشتری و راه آزمون آن مقایسه میکند. سپس منابع و فرصتهای قبلی دو تیم را میبیند. اگر هنوز تفاوتی در کیفیت وجود دارد، همان تفاوت باید توضیح داده شود؛ نه اینکه برچسب نوع مدیریت، نتیجه را تعیین کند. پیشنهادهای قویتر نیز الزاماً همیشه از یک تیم نمیآیند.
میتوان یک بررسی اولیه را با حداقل اطلاعات غیرمرتبط انجام داد و پس از آن، زمینه لازم برای اجرا را اضافه کرد. این پیشنهاد، روش تضمینشده حذف سوگیری نیست؛ محرمانهکردن همه اطلاعات هم همیشه ممکن یا مفید نیست. معیار، ارتباط اطلاعات با تصمیم موردنظر است.
در بازبینی بعدی، اثر بر منابع را هم ببینید
فقط نپرسید ابزار چقدر زمان ذخیره کرده است. ببینید کدام تیم فرصت ارائه ایده گرفته، کدام پیشنهاد با چه دلیلی رد شده و منابع آزمودن ایده چگونه تخصیص یافته است. تفاوت نتیجهها لزوماً بیعدالتی را ثابت نمیکند؛ اما میتواند موضوعی برای بررسی شواهد و معیارها باشد.
اگر ارزیابی در جمع مدیران انجام میشود، راهنمای کالیبراسیون ارزیابی عملکرد و خطر سوگیری به روشنکردن منطق قضاوت کمک میکند. پرسش آغازین این است: «درباره ایده چه میدانیم، و چه چیزی را فقط از شیوه مدیریت تیم حدس زدهایم؟»
برای بازبینی معیارهای ارزیابی، مسئولیت مدیران و شیوه تخصیص فرصت در تیمهای استفادهکننده از فناوری میتوانید جلسه مشاوره و کوچینگ کسبوکار هماهنگ کنید.




